مير محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى
1290
طب اكبرى ( فارسى )
[ 1761 ] فايده : پنير مايه اگر بالا يا قبل شير خورند شير را در معده بندد و اگر شير بسته باشد و تناول نمايند آن را بگدازد . و اولىتر آن است كه چونكه شير بياشامند نخسپند لهذا خوردن او به شب ممنوع است و هيچ غذا بر سر شير نبايد خوردن و تجبّن لبن و دم در امراض معده بيشتر ذكر يافته مع فوايد زوايد . [ 1762 ] خون : هرگاه خون صرف در معده يا سينه يا روده يا مثانه جامد و بسته گردد ، خناق و سقوط غشى و سستى اعضا و سردى اطراف و ضعف نبض آرد . علاج : خاكستر چوب انجير و مغز خرگوش با مقدار درمى پنيرمايه به [ شيره ] حل كرده بدهند پس اگر جمود در سينه و معده بود قىء فرمايند و اگر در روده باشد حقنه نمايند و اگر در مثانه بود ادويه كه به حصات المثانه مخصوص است به كار برند . [ 1763 ] ماهى سرو كه به تازى سمك الليل گويند يعنى شب بر و گذشته گاه باشد كه تناول او تاسه و هيضه آرد و باشد كه بكشد . علاج : قىء فرمايند و [ شيره ] با عصارهء بهى دهند [ و ] گل مختوم فايده دارد . [ 1764 ] گوشت بريان كه گرم بپخته و خنك بسازند و بخار آن محتبس ماند حكم زهر دارد و خوردن آن غشى و فقدان عقل و هيضه آرد . علاج : نخست معده را پاك كنند به قىء بعده [ يعنى پس از آن ] [ شيره ] به آب به و سيب و گل مختوم دهند و دواء المسك و آنچه در هيضه مذكور است سود دارد و از خواب و حمّام منع نمايند . [ 1765 ] ارنب بحرى يعنى خرگوش دريائى : خوردن او نفث الدم و ربو و عرق بدبو و درد معده و سينه آرد . علاج : به آب گرم قىء فرمايند و بعده [ يعنى پس از آن ] طبيخ خطمى و خبازى نوشانند و سكنجبين و حمّام نفع تمام دارد . و اگر درد سينه قدرى باقى ماند ، فصد باسليق نمايند و شربت خشخاش و شرب عناب خورانند . [ 1766 ] گاو كوهى : كسى كه طرف دم او بخورد ، درد در رودهء [ او ] پديد آيد . علاج : به آب گرم و روغن قىء فرمايند و پسته و فندق و انجير بخورانند . و بعد [ از ] تنقيه معده به قى ، نيم درم فيل زهرج به مىپخته سود دارد . و ترياق فاروق و مثروديطوس مفيد است . و بهترين غذا آش و گوشت بره است به غير ادويه حادّه .